Gaz płynny - węglowodorowy, to skroplone i pozostające pod ciśnieniem własnych par, mieszaniny węglowodorów, których podsawowymi składnikami są propan, butan, oraz w niewielkich ilościach metan, etan, propylen, izobutan i pentan.

Gaz płynny otrzymywany jest przez stabilizację surowej gazoliny, ropy naftowej, przeróbkę gazów rafineryjnych pochodzących z procesów reformowania benzyny, krakingu, pirolizy i innych procesów. Uzyskiwany jest też z naturalnych złóż gazu i ropy naftowej w momencie ich wydobycia.

W zależności od zawartości podstawowych węglowodorów i przeznaczenia rozróżnia się trzy rodzaje gazu płynnego:

- butan techniczny ( mieszanina A )
- propan - butan techniczny ( mieszanina B )
- propan techniczny ( mieszanina C )
Najważniejszym parametrem gazu płynnego jest ciśnienie par gazu, które w zamkniętym pojemniku (butla, zbiornik) jest zależne tylko od temperatury. Ciśnienie to jest stałe dla czystego składnika gazu dla danej temperatury aż do całkowitego odparowania fazy. Praktycznie w mieszaninie propan-butan z uwagi na to, że temperatura wrzenia propanu jest dużo niższa niż butanu, w początkowym okresie propan w większym stopniu odparowuje, a więc w miarę zużycia gazu się zmienia (maleje).

Z własności fizyko-chemicznych gazu płynnego warto wspomnieć, że w stanie skroplonym posiada on duży współczynnik rozszerzalności. Wzrost temperatury o 6°C powoduje zwiększenie objętości o około 1%. Ta właściwość gazu płynnego jest szczególnie niebezpieczna, jeżeli naczynie (butla, zbiornik) na gaz zostanie przepełnione.

Źródło: POGP (c) 2003 EMES Outsourcing

Technologia LPG

Rozwój technologii zasilania samochodów gazem postępuje wraz ze zmianami wprowadzanymi przez producentów układów napędowych, przede wszystkim silników. Przy wyborze rodzaju instalacji pierwszorzędne znaczenie ma metoda wtrysku paliwa, która funkcjonuje w danym silniku (bądĽ też jej brak). Istotny jest również typ kolektora ssącego. Kluczowe jest tutaj znalezienie właściwego spośród wielu rozwiązań oferowanych przez producentów instalacji gazowych, gdyż coraz to nowsze generacje instalacji uwzględniają zmiany zachodzące w konstrukcjach silnikowych.

Wybór instalacji wiąże się również z oczekiwaniami inwestora, co do funkcjonalności, efektywności i parametrów uzyskiwanych względem wartości eksploatacyjnych zastosowanego układu, gdyż systemy bardziej zaawansowane technologicznie w większym zakresie amortyzują spadki mocy silnika pracującego na gazie oraz wzrosty objętości pobieranego paliwa a nawet je eliminują.

Skroplona mieszanina propanu-butanu jest magazynowana w zbiorniku ciśnieniowym. Zbiornik ten montowany jest w tylnej części samochodu, najczęściej w bagażniku. Zbiornik jest wyposażony w osprzęt składający się z następujących urządzeń:
• zaworu do napełniania z zaworem zwrotnym,
• wskaĽnika poziomu napełnienia,
• urządzenia ograniczającego stopień napełnienia zbiornika do 80% jego pojemności,
• zaworu bezpieczeństwa,
• zaworów odcinających sterowanych ręcznie,
• zaworu ograniczającego wypływ gazu ze zbiornika.

Osprzęt zbiornika może być zabudowany w jednym urządzeniu nazywanym wielozaworem, lub każdy z powyżej wyszczególnionych elementów może występować oddzielnie. Gaz w fazie płynnej, po otwarciu zaworu odcinającego, przepływa przewodem wysokociśnieniowym do zaworu odcinającego sterowanego elektrycznie. Zawór ten jest zamknięty gdy silnik nie pracuje, lub gdy jest zalany benzyną. Po jego otwarciu gaz przepływa przewodem wysokociśnieniowym do parownika regulatora ciśnienia.

W urządzeniu tym następuje odparowanie propanu-butanu i obniżenie jego ciśnienia do wartości zbliżonej do ciśnienia atmosferycznego. Parownik ogrzewany jest płynem doprowadzonym przewodami elastycznymi z układu chłodzenia silnika. Odparowana mieszanina propanu i butanu jest zasysana przez mieszalnik do układu dolotowego silnika. Zawór odcinający przepływ benzyny, sterowany elektrycznie umożliwia odcięcie dopływu benzyny, podczas zasilania paliwem gazowym. Zawór ten jest wyposażony w dĽwignię, za pomocą której jest możliwe podniesienie grzybka zaworu. Czynność tę wykorzystuje się w przypadku ewentualnego uszkodzenia instalacji zasilającej cewkę zaworu. Zmiana położenia tej dĽwigni pozwala kontynuować jazdę z zasilaniem benzynowym.

Przełącznik rodzaju zasilania: benzyna-gaz zapewnia zasilanie silnika paliwem wybranym przez kierowcę.

Źródło: Koalicja na rzecz autogazu.

LPG w Polsce

   Instalacje gazowe w samochodach pojawiły się we Włoszech zaraz po I-szej wojnie światowej. Były to bardzo proste konstrukcje, mające przynieść tylko jeden efekt - dać alternatywę wobec benzyny. Z powodu kryzysu gospodarczego oraz ogólnej biedy było to doświadczenie przyjęte z ogólna aprobatą społeczeństwa. Pozostało tylko rozpropagować ten sposób zasilania silników oraz udoskonalać poszczególne podzespoły instalacji. Pionierami zdecydowanie byli Włosi, jednak po rozdzieleniu się braci Landi, jeden z nich przeniósł się do Holandii i tam zaczął niezależnie rozwijać branżę autogazu.Po krajach Beneluksu przyszła kolej na wschodnią część Europy, gdzie w latach 80-tych autogaz zyskał popularność w ZSRR oraz Bułgarii. Pierwsze instalacje gazowe pojawiły się w Polsce na początku lat 90-tych. Zwłaszcza rok 1993 był pierwszym rokiem, kiedy zaczęto montaż instalacji na szerszą skalę, a branża autogazu stała się oficjalną gałęzią w motoryzacji.

   Rok 1999 przyniósł wszystkim użytkownikom samochodów przykrą niespodziankę - podwyżkę cen paliw. Sprawdziły się niemal wszystkie czarne scenariusze - cena litra benzyny przekroczyła 3.00 złote, a niejeden budżet domowy musiał zostać drastycznie okrojony z wydatków innych niż etylina. Importerzy instalacji LPG, montażyści i dostawcy gazu mieli pełne ręce roboty! Ogólna liczba samochodów zasilanych gazem, w roku 1999 niemal podwoiła się! Bardzo znacznie wzrosła również liczba stacji autogazu i właściwie nie ma zbyt wielu regionów Polski gdzie na odcinku 50 km nie byłoby jednej z nich. W tym miejscu zaczął się konflikt interesów. Nie wszystkim spodobała się tak duża popularność LPG i już pod koniec roku 2000 pojawiła się w mediach informacja o planowanej podwyżce akcyzy na autogaz. Podwyżce nie byle jakiej, bo windującej cenę litra propanu-butanu na 2.50 zł!!! Na kilka miesięcy branża autogazu zamarła. Dopiero kiedy początek roku 2001 przyniósł wzrost akcyzy o 2 grosze (słownie: dwa) wszyscy odetchnęli. Przy tak dużej skali zjawiska konieczne stało się narzucenie jasnych i dokładnych przepisów określających zarówno kompletację instalacji LPG jak i zasady oraz sposób montażu w samochodzie. Importerzy instalacji LPG zmuszeni byli do uzyskania nowych świadectw homologacji na swoje towary. Pośrednio warsztaty montujące musiały uzyskać koncesje na montaż od dostawców, co zresztą wyszło na dobre klientom, gdyż poprzeczka dla warsztatów została postawiona na tyle wysoko, aby wyeliminować warsztaty otwierane sezonowo lub w garażach na tyłach stodoły.

   Na Stacjach Kontroli Pojazdów gdzie przeprowadzane są badania samochodów wyposażonych w instalację LPG, znajdują się wykazy warsztatów posiadających aktualne zezwolenia na montaż. Każdy warsztat posiadający takie uprawnienia (koncesję) do montażu instalacji gazowych LPG powinien być wyposażony w czterogazowy analizator spalin oraz wózek diagnostyczny WP1. Wymiary poszczególnych części warsztatu (drzwi wjazdowe, kanał, wysokość i szerokość pomieszczenia) powinny być zgodne z przepisami PIP. Wobec montażystów wymagane jest uczestnictwo w szkoleniach i podnoszenie kwalifikacji.

Źródło: AutoGaz Centrum.